17 czerwca 2026 roku przypada 35. rocznica podpisania Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. Dokument ten, podpisany w 1991 roku przez Jana Krzysztofa Bieleckiego, Krzysztofa Skubiszewskiego, Helmuta Kohla oraz Hans-Dietricha Genschera, ma ogromne znaczenie dla odbudowania relacji między oba krajami po II wojnie światowej.
Dzięki traktatowi możliwe było budowanie wzajemnego zaufania oraz zacieśnienie współpracy politycznej, społecznej, kulturalnej, edukacyjnej i gospodarczej. Dziś Polskę i Niemcy łączą bliskie kontakty oraz intensywna współpraca na wielu płaszczyznach.
Znaczenie tych przemian podkreślił Knut Abraham, Koordynator Niemiecko-Polskiej Współpracy Międzyspołecznej i Przygranicznej:
Jeśli dziś, 35 lat po podpisaniu Traktatu o dobrym sąsiedztwie, spojrzymy na naszego wielkiego wschodniego sąsiada, widzimy imponujący obraz. Polska jest piątym najważniejszym partnerem handlowym Niemiec, nowoczesnym, dobrze zorganizowanym i silnym państwem. Polska już dawno przestała być młodszym partnerem. Pod wieloma względami stała się nawet wzorem do naśladowania. My, Niemcy, jesteśmy dziś wdzięczni, że Polska wyciągnęła wówczas do nas rękę, podpisując Traktat o dobrym sąsiedztwie, i przyjęła wyciągniętą przez nas dłoń.
Szczególne znaczenie traktat miał dla Mniejszości Niemieckiej w Polsce. Był on pierwszym dokumentem międzynarodowym, który potwierdził istnienie Mniejszości Niemieckiej w Polsce i zagwarantował jej prawa. Umożliwił swobodne zakładanie organizacji, pielęgnowanie języka i kultury.
Traktat stworzył także podstawy do rozwoju współpracy samorządowej. Jak podkreśla Łukasz Jastrzembski, członek zarządu ZNSSK oraz burmistrz Leśnicy:
Zbudowanie zaufania między sąsiadami wymaga czasu, pracy, zaangażowania i samorządy w Polsce i w Niemczech były bardzo ważnym elementem tego procesu. Traktat pomógł realizować te zadania i tak na przykładzie gminy Leśnica w latach 90-tych. To wtedy w trudnych czasach gospodarczych w Polsce niemieckie gminy wspierały nasze gminy w prozaicznych tematach jak meble, komputery, wyposażenie ośrodków zdrowia. Bo tego nam wszystkiego brakowało. W Polsce w latach 90-tych samorząd się tworzył. Niemcy już mieli ten samorząd stworzony, mogli nam też pewne praktyki przekazywać.
Dzięki traktatowi rozwinęły się tysiące partnerstw między miastami, gminami i organizacjami po obu stronach granicy. Jak podkreśla Łukasz Jastrzembski, stworzyło to również podstawy do intensywnej współpracy szkół, przedszkoli, straży pożarnych i klubów sportowych. Dla wielu młodych ludzi była to okazja, by pojechać do Niemiec, zdobyć nowe doświadczenia i nawiązać kontakty.
Istotnym elementem realizacji postanowień Traktatu są również rozmowy polsko-niemieckiego Okrągłego Stołu. Zainicjowane w 2010 roku spotkania gromadzą przedstawicieli rządów Polski i Niemiec, Mniejszości Niemieckiej w Polsce oraz Polaków w Niemczech. Ich celem jest monitorowanie realizacji zapisów Traktatu oraz wypracowywanie rozwiązań dotyczących praw i potrzeb obu społeczności.
Po 35 latach od jego podpisania Traktat o dobrym sąsiedztwie pozostaje symbolem dialogu oraz wzajemnego zaufania. Dla Mniejszości Niemieckiej w Polsce jest trwałym fundamentem, który umożliwia pielęgnowanie języka, kultury i dziedzictwa oraz przekazywanie ich kolejnym pokoleniom.
