Log in

Schlesien Journal 30.03.2021

W najnowszej audycji Schlesien Journal najważniejsze informacje o rozpoczynającym się dziś Narodowym Spisie Ludności. Ponadto informacje o projekcie Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej, który przygotowuje cykl postcastów o historii Śląska, a także prezentacja portalu internetowego deutschemedien.pl z artykułami i audycjami radiowymi skierowanymi do mniejszości niemieckiej. Na koniec prezentacja śpiewnika wydanego przez Niemieckie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne na Śląsku Opolskim.

  • Dział: Video

Narodowy Spis Ludności a godność

W tym tygodniu zaczyna się Volkszählung 2021/NSP 2021. Jeśli na Facebooku otworzycie tę stronę, to znajdziecie argumenty i ludzi z całej Polski, dla których jest jasne, że podają w spisie powszechnym swoją niemiecką narodowość. Jest tam mowa o przodkach i wierności ich dziedzictwu, jest mowa o dwujęzyczności, jest o znaczeniu niemieckiej kultury, cytowany jest Goethe. Dzisiaj jednak chciałbym dotknąć argumentu godnościowego.

Francis Fukuyama, wybitny politolog, mówi, że to nie ekonomia, ale tożsamość jest motorem cywilizacji. Mówi, że: „tożsamość wyrasta (…) z rozróżnienia między prawdziwym, wewnętrznym »ja« człowieka a zewnętrznym światem społecznych zasad i norm, który nie uznaje w należytej mierze wartości lub godności tego »ja«”. Dotyczy to także grup społecznych. Dlatego dalej pisze, że grupa społeczna dąży do odzyskania godności, jeśli „jej godność zostanie naruszona, pomniejszona lub w jakiś inny sposób zlekceważona”. Jeśli więc ktoś mający pochodzenie niemieckie miał wątpliwości, czy w spisowej rubryce podać narodowość niemiecką, to kilka ostatnich sygnałów ze struktur państwa powinno mu je rozwiać.

Bo przecież czym, jeśli nie zlekceważeniem całej grupy Ślązaków niemieckiego ducha, lojalnych obywateli Polski, jest decyzja radnych Opola o postawieniu pomnika powstańcom śląskim z zupełnym pominięciem faktu, że sto lat temu Ślązaków, którzy zagłosowali za pozostaniem w Niemczech, było 60%. Ale także tego, że broniąc integralności swojego państwa, walcząc z powstańcami, również tracili życie. Publiczne pieniądze, za które ma zostać zbudowany pomnik, to także podatki pobrane od nas, potomków tych obrońców, i możemy oczekiwać, by wydatkowano je neutralnie w regionie zamieszkanym przez mniejszość niemiecką. Ale także przeciwko nam neutralność naruszył marszałek z Katowic, który pod pozorem popularyzacji spisu powszechnego nawołuje: „Spisz się jak Powstańcy. Głosuj za Polską”. Kampania także z naszych podatków. I wreszcie fakt, że w wybranej nowej radzie programowej w publicznym Radiu Opole, finansowanym także z abonamentów i podatków Niemców tutaj mieszkających, znów nie będzie przedstawicieli mniejszości niemieckiej. Zapewne w Katowicach i Olsztynie będzie podobnie.

Te trzy przypadki tylko z ostatnich dni wystarczają, by każdy z nas, kierując się własną godnością, wyraźnie podał w NSP 2021 narodowość niemiecką i używanie tegoż języka, by pokazać, że na lekceważenie własnego „ja” się nie zgadza.

Bernard Gaida

  • Dział: Blogi

Przemowa przewodniczącego VdG Bernarda Gaidy z okazji Narodowego Spisu Powszechnego 2021

Drodzy rodacy,

członkowie niemieckiej wspólnoty w Polsce

i wszyscy, którzy się z nią utożsamiają

Rozpoczyna się tradycyjny już Narodowy Spis Powszechny, który obejmie wszystkich zamieszkujących w Polsce. Jest on ważny, gdyż sprawującym władzę wszystkich szczebli pozwoli na lepsze planowanie działań tak lokalnie jak i na poziomie kraju oraz Unii Europejskiej. Także w innych krajach ten spis jest przeprowadzany.  

Dla wszystkich obywateli Polski innej niż polska narodowości, uważających inny język za ojczysty i posiadających inną pamięć kulturową i historyczną ma on dodatkowe i bardzo ważne znaczenie. Wszystkie mniejszości narodowe i etniczne deklarując to, czym różnią się od większości mieszkańców kraju, jednocześnie pokazują zróżnicowanie kulturowe i językowe Polski i swoje w niej miejsce. Wynikają z tego nasze konkretne potrzeby w polityce oświatowej, kulturalnej, a co za tym idzie zobowiązania państwa do praktycznego zapewnienia równości obywateli bez względu na przynależność narodową. Polska wielokrotnie zadeklarowała, że będzie nie tylko wspierać zachowanie naszego dziedzictwa, ale także jego rozwój.

Dlatego bardzo ważnym jest by wszyscy, którzy czują się Niemcami, pochodzą z rodzin mających niemieckie korzenie, czują się częścią niemieckiej historii, kultury i tradycji swoją niemiecką narodowość wypełniając formularz spisowy zaznaczyli. Uczyńcie to odważnie, w poczuciu odpowiedzialności za swoją i swoich dzieci przyszłość, która najlepiej się wyraża w europejskim motto: „W różnorodności zjednoczeni”. Niech nasza deklaracja będzie jasną odpowiedzią na wszelkie próby powrotu do dziesiątków powojennych lat, w których poddawani byliśmy kulturowej i językowej dyskryminacji państwa uważającego się za jednonarodowe. Niektórzy mają wątpliwości, czy mogą podać swoją niemiecką narodowość, jeśli nie używają w swych rodzinach języka niemieckiego na co dzień, a nawet nie władają nim dobrze? Tym bardziej powinniśmy to wtedy uczynić, bo to skutek tego niechlubnego dla Polski czasu ograniczenia wolności konstytucyjnych, a jednocześnie zobowiązanie do naprawienia tej szkody w przyszłych pokoleniach poprzez oświatę w języku niemieckim. Właśnie dlatego, by mieć większą szansę domagania się tego i innych praw w praktycznej realizacji, powinniśmy pokazać, jak bardzo liczna jest mniejszość niemiecka.

Tak jak i przy okazji spisów w latach 2002 i 2011 słyszę, że niektórzy z nas nadal czują obawę zadeklarowania swojej niemieckości. To smutne, jeśli demokratyczne państwo nie zdołało doprowadzić do zaniku takich lęków, ale jednocześnie trzeba podkreślić, że nie jest mi znany nikt, kto z powodu zaznaczenia niemieckości w poprzednich spisach odczułby jakąkolwiek krzywdę. Pamiętajmy, że respekt budzą wszyscy, którzy do swej narodowości jednoznacznie się przyznają, gdyż każdy ceni wierność korzeniom i przodkom. Niemiecką przeszłością ziem zachodnich i północnych coraz częściej fascynują się nasi polscy sąsiedzi, więc tym bardziej my, będący jej spadkobiercami,  bądźmy jej świadkami.

W tym roku mija 30 lat od podpisania polsko-niemieckiego „Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy”, w którym mniejszości niemieckiej przypisano rolę budowania mostów pomiędzy Niemcami a Polską. Przyznając się do wspólnoty niemieckiej w Polsce możemy czynić to z poczuciem dumy, gdyż rolę tę wypełniamy odpowiedzialnie i skutecznie. Wypełnialiśmy ją nawet wtedy, gdy za żelazną kurtyną byliśmy jedynymi przedstawicielami naszego narodu. Chociaż nieuznani staraliśmy się o ducha chrześcijańskiego zrozumienia wszędzie tam, gdzie mieszkaliśmy.

Z dumą także dlatego, że już Johann Wolfgang von Goethe mówił, że „wszystko, co najcenniejsze występuje w mniejszości”, ale także dzięki pamięci o wkładzie Śląska, Pomorza czy Prus Wschodnich w kulturę i naukę niemiecką.

Spisowe pytania o narodowość i przynależność etniczną uzupełnione pytaniem o języki używane w domu nie są pytaniami o obywatelstwo, ale o nasze odczucie przynależności i związku z kulturą i pochodzeniem. O głos serca. Dlatego nie jest ważne, czy posiadasz paszport niemiecki i nie jest ważne, że język niemiecki tak jak w większości domów używany jest czy słuchany obok innych. W rozmowach, wiadomościach, muzyce, bajkach dla dzieci. Nie zapomnij, że o to właśnie jesteś zapytany i nie powinno zabraknąć narodowości i języka niemieckiego w twoim formularzu spisowym. 

W sercu nosimy dziedzictwo przodków. Ale dziedzictwo przemyślane, utwierdzone i zwrócone ku przyszłości, a więc także do młodych. Pojednane z otaczającym nas światem. Niemieckość każdego z nas wrośnięta jest w Śląsk, Pomorze, Warmię, Mazury czy Łódź i pozwala się zadeklarować jako jedyna, ale także z przywiązaniem do innej jeszcze wspólnoty: kaszubskiej, śląskiej, czeskiej czy polskiej …. Ale nie może być zapomniana!

Dlatego wypełnij formularz, pamiętając o wskazaniu w nim przywiązania do narodowości i języka niemieckiego. Pamiętaj, że masz do tego prawo, a wobec przodków zobowiązanie. Pomóż innym się spisać. Bądź czujny, jeśli spisujesz się za pośrednictwem rachmistrza spisowego.

Jeśli masz jakieś pytanie związane ze spisem lub samodzielnym wypełnieniem formularza, to zwróć się do nas! Wszystkie informacje są dostępne na www.vdg.pl.

Tak, jesteśmy Niemcami! I jesteśmy z tego dumni.

Bądźcie ostrożni, zostańcie zdrowi.

"Zjednoczona w różnorodności" - NSP 2021 już niebawem

Motto Unii Europejskiej "Zjednoczona w różnorodności" wyraża, że Europejczycy różnych kultur, tradycji i języków wzbogacają cały kontynent. Tak samo możemy odnieść te słowa do zamieszkujących Polskę mniejszości narodowych i etnicznych. W roku Spisu Powszechnego, organizowanego nie tylko w naszym kraju, słowa te nabierają szczególnego znaczenia.

"Członek mniejszości narodowej przy spisie ludności zmuszony jest myśleć: "Kim jestem?" Dla mnie spis jest sprawą, która dotyczy osobowości danej osoby." Mówi Bernard Gaida, przewodniczący VdG, w wywiadzie dla Radia Mittendrin [całe nagranie tutaj]. Ta deklaracja pozostaje dla niektórych niełatwa, ponieważ w społeczeństwie większościowym obawiają się oni wyrazić swoją przynależność do mniejszości.

Z tego powodu już na początku roku rozpoczęliśmy akcję, w której członkowie mniejszości niemieckiej wyrażają swoje przywiązanie do niemieckiej kultury i języka: prawnik, wokalistka, zastępca wójta. Z Poznania, z Koszalina, z Warszawy. Młodzi i starsi. I nawet, jeśli pochodzą z różnych miejsc i z różnych środowisk, łączy ich wspólna tożsamość. Otwarcie wyrażają, że zadeklarują ją w Spisie. Tak różni, mówią jednak jednym głosem: Liczysz się!

"Niemką jestem i Niemką zostanę. Dla mnie niemieckość oznacza tożsamość". Rosemarie Kerner, aktywistka mniejszości niemieckiej:

"Nie dum se tego nigdy wzionś. Bo to je cojs co mogam miec jol a inni tego nie majum". Karolina Trela, nauczycielka języka niemieckiego, wokalistka: 

"Świadomość o tym, kim jestem, przekazali mi moi rodzice i moi dziadkowie. Wiem też, że jestem Niemcem i Ślązakiem zarazem". Mattheus Czellnik: Sekretarz w DFK Dobrodzień, przewodniczący grupy młodzieżowej Jugend Aktiv w Gminie Dobrodzień, lektor przy parafii Marii Magdaleny w Dobrodzieniu:

 "Każda osoba, która w sposób odpowiedzialny i mądry kształtuje swoje życie, prędzej czy później musi sobie zadać sobie to pytanie, które dotyczy jego tożsamości, pochodzenia czy rodzinnych korzeni." Tomasz Kruppa, zastępca wójta gminy Rudnik:

"Spis Powszechny 2021 to bardzo ważne wydarzenie dla nas wszystkich. Nie bójmy się zadeklarować tego, co mamy w sercu." Oskar Zgonina, przewodniczący Związku Młodzieży Mniejszości Niemieckiej:

Cały czas publikujemy kolejne filmy! Zapraszamy na stronę: Volkszählung 2021 / NSP 2021.

 

 

 

 

Schlesien Journal 23.03.2021

Dokładnie 100 lat temu, 20 marca 1921 roku, odbył się plebiscyt na Górnym Śląsku. Dlaczego się odbył i jakie miał konsekwencje dla Górnego Śląska, o tym w rozmowie z Waldemarem Gielzokiem, prezesem Niemieckiego Towarzystwa Oświatowego.

Przed nami Narodowy Spis Powszechny, który jest ważnym wydarzeniem dla mniejszości narodowych i etnicznych.

  • Dział: Video

Orka

Rok temu minęła 100. rocznica plebiscytu w Prusach Wschodnich, w minioną sobotę – na Górnym Śląsku. W tym pierwszym zagłosowało za przynależnością do Niemiec ponad 96% ludności, a w tym drugim niemal 60%. W powiecie Olecko na ponad 30 tysięcy mieszkańców oddano tylko dwa głosy za Polską. Fakt ten był tak poruszający, że w 1928 roku miasto nazwano Treuburg.

Wynik tych plebiscytów liczył się jednak tylko do wybuchu II wojny światowej. Dzisiaj jest dla większości wyłącznie faktem historycznym, ale dla nas ma wartość symboliczną. Wojna, zmiana granic, ucieczka, wypędzenia, późniejsze migracje jak walec przetoczyły się przez niegdysiejsze obszary plebiscytowe. A jednak kiedy dzisiaj sobie uświadomiłem, że przypada 189. rocznica śmierci Johanna Wolfganga von Goethe, zdjąłem z półki kupioną kiedyś na „pchlim targu” w okolicach Mrągowa płaskorzeźbę z cytatem z Fausta: „Was du ererbt von deinen Vätern erwirb es um es zu besitzen” (To, co odziedziczyłeś po swoim ojcu, musisz na nowo zdobyć. W przeciwnym razie to nie będzie twoje). Poczułem jakiś związek.

To bardzo lubiane przeze mnie zdanie Goethego zilustrowane jest obrazem orki. Obrazem rolnika i jego żmudnej uprawy ziemi, której rok za rokiem jest wierny. Treue, Treuburg, wierność tradycji, korzeniom, przodkom, ale wierność aktywna, bo co roku przynosząca plon z tej orki. Za pługiem przecież sieje się ziarno.

W różnych rozważaniach górnośląskich daje się wyczuć żal, że wtedy do wyboru były tylko dwie opcje: Niemcy lub Polska. Bez rozwiązania pośredniego. Za dwa tygodnie czeka nas spis powszechny. Inny rodzaj plebiscytu, bez pytania o przynależność terytorialną, ale z pytaniem o wierność dziedzictwu. O wierność, która wymaga wysiłku, by móc to dziedzictwo posiadać na własność. Dziedzictwo przemyślane, utwierdzone i rodzące plony ku przyszłości. Pojednane, a więc także dopuszczające kompromisy, rozwiązania pośrednie, których przed 100 laty nie przewidziano.

Ta niemieckość wrośnięta w Śląsk, Pomorze, Warmię, Mazury, Łódź pozwala się w NSP 2021 zadeklarować jako jedyna, ale także z przywiązaniem do innej jeszcze wspólnoty: śląskiej, kaszubskiej, czeskiej… Nawet Goethe zdaje się nam mówić, że u nas, zakorzenionych na polach przeoranych przez przodków, w formularzu spisowym zaznaczenia „narodowości niemieckiej” nie może zabraknąć!

Bernard Gaida

  • Dział: Blogi

Ta informacja jest dla Ciebie!

Czujesz się związana/ związany z historią, tradycjami, kulturą, językiem niemieckim a także ich regionalnymi kolorytami?

 Ta ulotka jest dla ciebie!

Od 1 kwietnia 2021 w całej Polsce trwa Narodowy Spis Powszechny. W tym roku udział w Spisie jest obowiązkowy.
Wyniki spisu mają znaczący wpływ na życie mniejszości niemieckiej w Polsce:

  • Na prawo do uczenia się w placówkach oświatowych języka niemieckiego jako języka mniejszości (języka ojczystego);
  • Na dotacje obu rządów w celu ochrony i rozwoju języka niemieckiego i niemieckiego dziedzictwa kulturowego - zwłaszcza w północnej i zachodniej Polsce;
  • Na możliwość stosowania języka niemieckiego w regionach, w których życie mniejszości, dwujęzyczne nazwy miejsc i niemiecki w instytucjach zarządzających;
  • Na poparcie niemieckiego społeczeństwa w dziedzinie kultury i edukacji.

Wir sind Deutsche!

Od Twojego głosu zależy więc bardzo dużo!

Na podstawie jego wyników rząd polski realizuje nie tylko zapisy „Ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym”, ale także Konstytucji RP, „Europejskiej karty języków regionalnych i mniejszościowych” oraz „Konwencji o ochronie mniejszości narodowych”.

Najważniejsze dla mniejszości pytania spisowe dotyczą narodowości, przynależności do innego narodu lub wspólnoty etnicznej oraz używanego w domu języka:

 Najważniejsze pytania spisowe

Pamiętaj, że pierwsze dwa pytania powyżej odnoszą się do przynależności narodowej i etnicznej, która jest wyłącznie Twoją deklaracją, opartą na subiektywnym odczuciu, wyrażającą Twój emocjonalny, kulturowy i wynikający z pochodzenia związek z określonym narodem i/lub wspólnotą etniczną.

Jak spisać się internetowo?

Samospis internetowy jest obowiązkowy! W przypadku osób, które ze względu na zaawansowany wiek, stan zdrowia czy niepełnosprawność nie są w stanie wziąć udziału w Spisie – pomogą im w tym rachmistrzowie – bezpośrednio lub telefonicznie. Informacje o tym będą dostępne w Twojej gminie. Pomoc uzyskasz również w organizacji Mniejszości Niemieckiej najbliższej Twemu miejscu zamieszkania albo w VdG.

Pobierz ulotkę z najważniejszymi informacjami dotyczącymi Spisu: 


Do pobrania są również plakaty:



Udostępnij, przekaż dalej!

Zachęcamy do śledzenia naszych mediów, na których publikowane są związane z Narodowym Spisem Ludności 2021 materiały:
nasza strona internetowa (zakładka Narodowy Spis Powszechny)
Volkszählung 2021 / NSP 2021 - poświęcony Spisowi funpage na Facebooku
nasz funpage na Facebooku
oraz strona naszego tygodnika Wochenblatt.pl

#Duzählst - Jaka jest Twoja historia?

W roku, w którym przeprowadzany jest Narodowy Spis Powszechny, VdG rozpoczęło kampanię mającą na celu zachęcenie członków mniejszości niemieckiej i osób związanych z niemiecką kulturą i językiem do wyrażenia tego podczas spisu. Kampania skierowana jest do osób, które mogą mieś trudności w zdefiniowaniu siebie podczas Narodowego Spisu Ludności 2021.

ulotka fragment strona www

W tym celu stworzyliśmy na Facebooku specjalnie temu tematowi poświęconą stronę Volkszählung 2021 / NSP 2021, na której znaleźć można nie tylko ogólne informacje na temat spisu, ale także krótkie filmy z wypowiedziami osób, które czują się związane z kręgiem mniejszości niemieckiej. Ukazały się już pierwsze krótkie filmy.

Piotr Kowalski, radca prawny z Poznania, przyznaje: "Babcia była Niemką (...) niemieckość była zawsze obecna w domu; czuję się Niemcem":

"Jako duchowny chcę być wszystkim dla wszystkich, ale nie chcę jednocześnie odcinać się swoich od korzeni, dlatego w Spisie Powszechnym podam narodowość niemiecką" – mówi diakon Marek Dziony, kierownik Biblioteki Josepha von Eichendorffa w Opolu.

Piotr Kowalski wziął udział również w krótkim wywiadzie dla Wochenblatt.pl (nr 7/2021). Zapraszamy do lektury jego fragmentów: 

Na początek raczej pytanie proste. Proszę nieco opowiedzieć o sobie.

Urodziłem się na Łużycach i wywodzę się z rodziny mieszanej, należałoby powiedzieć. Gdyż rodzice od strony mamy pochodzą ze Wschodu, a ze strony taty mam pochodzenie niemieckie. Moja babcia urodziła się mianowicie w Niemczech i przybyła na tereny Wielkopolski, gdzie mieszkała i żyła do 1945 roku. Potem poznała dziadka z polskim nazwiskiem Kowalski i razem wyjechali na ziemie zachodnie, wtedy nazywane "ziemiami odzyskanymi". (...) Ja po prostu czuję się Niemcem i to jest bardzo ważne. Czuję się Niemcem ze względów historycznych, rodzinnych i dlatego, że zawsze ta niemieckość była obecna w domu. Także dlatego, że zawsze mieliśmy w domu wielu gości z Niemiec, wśród których byli nie tylko krewni, ale także znajomi rodziny, którzy nas wspierali w tych trudnych czasach komunistycznych, choć ja jako dziecko wówczas mniej z tych lat pamiętam. (...) Dziś większość mojej rodziny mieszka w Niemczech (...), więc nadal mamy powiązanie z Niemcami. Ale co najważniejsze, to moje własne odczucie: ja czuję się Niemcem, nie tylko nie mam z tym problemu, ale wręcz czuję się z tego dumny i mówię to otwarcie. (...)

Pan otwarcie i z dumą mówi o tej niemieckości, ale żyje i pracuje Pan w środowisku większości polskiej, bez większego "zaplecza" mniejszościowego, jak to ma miejsce np. w woj. opolskim. Nie czuje Pan jakichkolwiek obaw przed tak jednoznaczną deklaracją narodowościową?

Ale dlaczego?! Nie, ja nie czuję żadnych obaw. Jesteśmy po prostu różni. Polska jak każdy inny kraj Europy dziś jest na tyle wymieszana, żę trudno powiedzieć, kto skąd pochodzi. Ale jeżeli czuję i potrafię sobie udowodnić, że jestem z tej czy innej narodowości, to dlaczego nie miałbym być z tego dumny?

A jaka jest Twoja historia? Chcesz się nią z nami podzielić? Czekamy na Ciebie. 

 

Zachęcamy do śledzenia naszych mediów, na których publikowane są związane z Narodowym Spisem Ludności 2021 materiały:
nasza strona internetowa (zakładka Narodowy Spis Powszechny)
Volkszählung 2021 / NSP 2021 - poświęcony Spisowi funpage na Facebooku
nasz funpage na Facebooku
oraz strona naszego tygodnika Wochenblatt.pl

 

 

 

Subskrybuj to źródło RSS