Log in

Schlesien Journal 16.06.2021

Tym razem w Schlesien Journal relacja z uroczystośći otwarcia Centrum Młodzieżowego mniejszości niemieckiej oraz Centrum badań mniejszości niemieckiej, które odbyły się w obecności ambasadora Niemiec w Polsce, dra Arndta Freytag von Loringhovena. Dzień później natomiast na Górze Św. Anny miała miejsce 25 już pielgrzymka mniejszości narodowych i etnicznych.

  • Dział: Video

Podwójne uroczyste otwarcie

W sobotę, 5 czerwca 2021 r., w obecności ambasadora Niemiec dr Arndta Freytaga von Loringhovena, zostały otwarte w Opolu dwie ważne dla mniejszości niemieckiej instytucje: Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej oraz Centrum Młodzieżowe.

Centrum Młodzieżowe, skierowane do młodych członków mniejszości niemieckiej, zlokalizowane jest przy ul. Krupniczej 15. Głównym celem tej otwartej na nowe inicjatywy i pomysły instytucji jest stworzenie jak najlepszych warunków dla rozwoju i dostępności języka i kultury niemieckiej dla młodzieży mniejszości niemieckiej w Polsce.

Eröffnung des Jugendzentrums / Otwarcie Centrum Młodzieżowego.   Eröffnung des Jugendzentrums / Otwarcie Centrum Młodzieżowego.  

"W maju 2019 r., na spotkaniu delegatów, z inicjatywy zarządu ZNSSK w Polsce podjęto decyzję o utworzeniu centrum młodzieżowego dla mniejszości niemieckiej. Ten krok postawił przed nami zadanie, by wreszcie wcielić ten śmiały pomysł w życie. Dzięki decyzji budżetowej Bundestagu z grudnia 2019 r., przy dużym poparciu pełnomocnika rządu federalnego ds. przesiedleńców i mniejszości narodowych, Bernda Fabritiusa, rzeczywiście się nam to udało. Chcielibyśmy z tego miejsca bardzo, bardzo podziękować za to wsparcie" − podkreślił Michał Schlueter, członek zarządu ZNSSK w Polsce, odpowiedzialny za pracę z młodzieżą.

„Centrum Młodzieżowe będzie pełnić trzy funkcje: po pierwsze miejsca spotkań młodych ludzi, gdzie mogą spotkać się z przyjaciółmi oraz z osobami z mniejszości niemieckiej i jej organizacji. Po drugie, będzie to ośrodek szkoleniowy dla młodzieży; przestrzeń edukacyjna, a także miejsce dalszego rozwoju – zarówno osobistego, jak i zawodowego. Trzecia funkcja to centrum informacyjne, w którym można dowiedzieć się wszystkiego o mniejszości niemieckiej: o jej instytucjach, organizacjach i grupach młodzieżowych, które mogą dać szansę młodym ludziom z kręgów mniejszości niemieckiej. Chcemy pozyskać nowych liderów dla mniejszości niemieckiej - mówi Beata Sordon, referentka ds. młodzieży w ZNSSK w Polsce.

„Wolność, spontaniczność i zabawa są szczególnie ważne dla młodych ludzi”, mówił Oskar Zgonina, przewodniczący Związku Młodzieży Mniejszości Niemieckiej (BJDM). Dlatego Centrum Młodzieżowe zostało zaprojektowane jako otwarte miejsce, do którego mogą przyjść młodzi ludzie. Powstanie tu również nowy projekt Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej i BJDM: Jugendpunkt. Podobnie jak redakcja magazynu młodzieżowego Antidotum, która będzie miała tu swoją siedzibę.

Michał Schlueter: "Wir haben das tatsächlich geschafft" / Michał Schlueter: "Rzeczywiście się nam to udało". Oskar Zgonina: "Für die Jugendlichen sind besonders Freiheit, Spontanität und Spaß wichtig". / Oskar Zgonina: „Wolność, spontaniczność i zabawa są szczególnie ważne dla młodych ludzi”    

Ze względu na pandemię Centrum Młodzieżowe zostało dziś otwarte w mniejszym kręgu. „Mamy jednak nadzieję, że młodzi ludzie wrócą we wrześniu do szkół i że będziemy mogli otworzyć dla nich Centrum – mówi Beata Sordon. Chcemy, aby wszyscy tutaj, w Opolu, wiedzieli, że jest miejsce, w którym można przyjechać i gdzie można na nowo odkryć nie tylko niemiecką kulturę i język, ale także historię i własną tożsamość" – dodaje.

W tym samym budynku będzie miał swoją siedzibę również LernRAUM.pl – innowacyjny projekt, który daje członkom mniejszości niemieckiej w całej Polsce możliwość używania języka niemieckiego dzięki różnorodnym kursom, seminariom i warsztatom w języku niemieckim jak i poszerzania swojej wiedzy w różnych dziedzinach. – „Latający uniwersytet, uniwersytet ludowy, w którym uczestnicy wybierają tematy, które najbardziej ich interesują” – w ten sposób określa projekt Waldemar Gielzok, przewodniczący Niemieckiego Towarzystwa Oświatowego. Obecnie LernRAUM.pl ma 20 lokalizacji z animatorami. Przy ul. Krupniczej 15 projekt ma teraz swoje główne biuro.

Beata Sordon: "Wir möchten, dass alle hier in Oppeln in der Region wissen, dass es hier einen Ort gibt, wo man kommen kann, und wo man nicht nur die deutsche Kultur und Sprache, aber auch die Geschichte und eigene Identität neu entdecken kann" / Beata Sordon: "Chcemy, aby wszyscy tutaj, w Opolu, wiedzieli, że jest miejsce, w którym można przyjechać i gdzie można na nowo odkryć nie tylko niemiecką kulturę i język, ale także historię i własną tożsamość"  Waldemar Gielzok: „Eine fliegende Universität, eine Volksuniversität, in der sich die Teilnehmer Themen aussuchen, die sie am meisten interessieren“ / Waldemar Gielzok: „Latający uniwersytet, uniwersytet ludowy, w którym uczestnicy wybierają tematy, które najbardziej ich interesują”

„Dla każdej społeczności wiedza o swoich korzeniach stanowi istotne źródło tożsamości” – tymi słowami przedstawia się Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej, instytucja skupiająca się nad historią, dziedzictwem i współczesnością mniejszości niemieckiej w Polsce.

„Utworzenie stanowiska w ramach organizacji mniejszości niemieckiej, która mogłaby koordynować badania nad mniejszością niemiecką o naukowej podstawie, było planowane już 10 lat temu. W 2016 roku powstało Stowarzyszenie Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej; w ubiegłym roku Centrum mogło przenieść się do biur w budynku Centralnej Biblioteki im. Josepha von Eichendorffa”, tak w skrócie przedstawił historię instytucji Michał Matheja, prezes instytucji.

Enthüllung der Tafel am Eingang zum Forschungszentrum der Deutschen Minderheit / Odsłonięcie tablicy przy wejściu do Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej  "Das Wissen um die eigenen Wurzeln ist für jede Gemeinschaft eine wichtige Identitätsquelle" / „Dla każdej społeczności wiedza o swoich korzeniach stanowi istotne źródło tożsamości”

"Otwarcie Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej pomaga jej w osiągnięciu stabilizacji. Wspiera tożsamość Niemców i pomaga uczyć się i czerpać z przeszłości, ale przede wszystkim tworzyć coś nowego" – powiedział wikariusz biskupi Piotr Tarliński. "Centrum jest tu ukierunkowane Niemców, którzy tu mieszkają, a przede wszystkim dla polsko-niemieckiego zrozumienia. Dlatego powstało tu centrum biblioteki, mediów, kultury i nauki. Jest to centrum polsko-niemeickie. I w tym sensie jest to również znak, że ten Traktat [między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy], podpisany 30 lat temu, przynosi owoce" – dodaje.

Do zadań, które stawia sobie Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej, należą m. in. organizacja projektów badawczych i konferencji naukowych, wydawanie publikacji i opracowywanie obszernego archiwum liczącego ponad 60 tys. dokumentów. Siedziba Centrum położona jest niedaleko Centrum Młodzieżowego, w budynku Centralnej Biblioteki im. Josepha von Eichendorffa przy ul. Szpitalnej 7a w Opolu.

Następnie ambasador udał się również do Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej, gdzie spotkał się z uczestnikami programu szkoleniowego Akademia, z którymi odbył inspirującą rozmowę, będącą dla młodzieży okazją do zadania mu wielu ciekawych pytań.

Der Botschafter war auch ein Gast im Haus der Deutsch-Polnischen Zusammenarbeit / Ambasador był również gościem w Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej Ein Treffen mit Jugendlichen, die am Projekt Akademia für junge Führungskräfte teilnehmen / Spotkanie z młodzieżą, biorącą udział w szkoleniu "Akademia" dla młodych liderów  

Ukoronowaniem dnia było spotkanie z zarządem Stowarzyszenia Niemieckich Towarzystw Społeczno-Kulturalnych w siedzibie ZNSSK w Polsce przy ul. Słowackiego.

Der letzte Punkt des heutigen Besuches: ein Treffen im Sitz des VdG / Ostatni punkt dzisiejszego programu: spotkanie w siedzibie ZNSSK w Polsce.

Zdjęcia: Mateusz Koszyk, Archiwum VdG

  • Dział: VdG

Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej: konkurs dla młodych naukowców

Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej ogłasza konkurs na realizację projektów badawczych, adresowany do osób prowadzących badania naukowe, w tym doktorantów i studentów. Projekty badawcze powinny nawiązywać do obszarów zainteresowania Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej, w szczególności historii, dziedzictwa, współczesności i perspektyw mniejszości niemieckiej w Polsce.

Działania przewidziane do realizacji w ramach projektu powinny zostać przeprowadzone w okresie od 15 lipca do 10 grudnia 2021 roku. Efektem końcowym pracy badawczej powinien być artykuł naukowy o objętości co najmniej jednego arkusza wydawniczego. W przypadku pozytywnej opinii Recenzenta pracy, artykuł zostanie opublikowany w Roczniku Centrum.

Wypełniony wniosek zawierający listę planowanych wydatków wraz z opinią należy przesłać na adres Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej, ul. Szpitalna 7a, 45-010 Opole najpóźniej do dnia 16 czerwca 2021 roku (liczy się data wpływu wniosku do biura). Z autorami wybranych koncepcji Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej zawrze umowę o dzieło na kwotę do 9000 zł netto. Wnioskodawcy zostaną poinformowani o wynikach konkursu w terminie do dnia 15 lipca 2021 roku drogą mailową.

Forschungszentrum der Deutschen Minderheit

Pełna informacja na temat konkursu: 


Regulamin konkursu: 
Formularz wniosku: 

 

Ze ściśniętym sercem

„Ze ściśniętym sercem w noc” to książka, która imponuje objętością, a gdy zaczyna się ją czytać,  wciąga autentyzmem. Mówię o wydanym dwujęzycznie przez DWPN pamiętniku Alberta Adamskiego z Kadłuba Wolnego, w którym opisał swój los prostego żołnierza niemieckiego w czasie I wojny światowej.

Pamiętnik nie jest kronikarskim zapisem działań wojennych (chociaż o nich opowiada), ale raczej relacją z okopów, kolejnych kwater i przeżyć. Od strachu przed minami, gazem bojowym po oryginalne świadectwo niemieckości Ślązaka spod Dobrodzienia skonfrontowanej z żołnierzami z Brandenburgii. Ten niezwykły dokument czasu, napisany pięknym językiem niemieckim, przeleżał w rękopisie 100 lat, aż znalazł się w Izbie Regionalnej w Zębowicach, gdzie zachwycił na tyle, by podjąć wysiłek wydania go drukiem. 

Ta książka jednocześnie uświadamia, jakie źródła historii znajdują się poza archiwami, muzeami i bibliotekami. Także projekt DFK Guttentag „Unsere Heimat vor 100 Jahren” bazuje na źródłach pozyskanych lokalnie. Cenną cechą takich źródeł jest ich niezależność od państwowych manipulacji historią, a więc trudno jest je wcisnąć w ramy oficjalnych historiografii. Zdają się pisać historię po ludzku, z emocjami, szczerością jak w zdaniu Adamskiego zapisanym w okopie: „w takich momentach traci się zupełnie zmysły, nie wiadomo właściwie co się dzieje, a otrzeźwienie przychodzi podczas kolejnej eksplozji, która brzmi dokładnie jak najmocniejszy grzmot. (…) Wstrząs nerwowy − wstępne stadium szaleństwa”. 

Źródłem staje się także przekaz pamięci w rodzinach, jak relacja p. H.B. z Dobrodzienia, która wie, że jej ojcu w 1921 roku kazano wozem drabiniastym wywieźć zwłoki poległych rzekomych powstańców „w kierunku Częstochowy”, co potwierdza inne relacje pisane, że główne siły atakujące Guttentag składały się z żołnierzy garnizonu częstochowskiego. W ten sposób owe nieprzefiltrowane relacje potrafią zadać kłam nawet tak silnym mitom jak ten o powszechnym „zrywie ludu śląskiego” przeciw Niemcom. Albert Adamski zadaje z kolei kłam innym manipulacjom, jakoby Ślązacy nie czuli się Niemcami a raczej pokazuje, że ich śląska niemieckość była niezrozumiana przez kolegów z innych stron Rzeszy.

Obowiązkiem nas wszystkich jest te cenne źródła ocalić i udostępniać. Nas wszystkich, bo ich rozproszenie, lokalność, brak świadomości ich wartości sprawia, że tylko pospolite ruszenie lokalnych patriotów może tego dokonać. Wydaje się jednak, że posiadając na przykład Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej jesteśmy na dobrej drodze. 

Bernard Gaida

  • Dział: Blogi

Konkurs Sto lat temu na Śląsku / Vor 100 Jahren in Oberschlesien

W 2021 mija setna rocznica plebiscytu na Górnym Śląsku i trzeciego powstania śląskiego – wydarzeń, które na wiele dziesięcioleci zdecydowały o obliczu regionu. Z tej okazji Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej ogłasza konkurs na najciekawszą pamiątkę związaną z plebiscytem i jego następstwami. Zachęcamy Państwa, by zajrzeć do szuflady w poszukiwaniu zdjęć i dokumentów związanych z przodkami, którzy żyli na Górnym Śląsku w dwudziestoleciu międzywojennym. Być może uda się na nowo odkryć zapomniane rodzinne historie?

Konkurs trwa od do 20 października 2021. W tym czasie każda osoba, chcąca wziąć udział w konkursie, może przesłać skany lub zdjęcia historycznych pamiątek na adres Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.. Ze wszystkich nadesłanych materiałów jury konkursowe wybierze najciekawsze zgłoszenia, które zostaną nagrodzone zestawem publikacji książkowych Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej. Wyniki ogłoszone zostaną nie później niż 15 listopada 2021.

Przed zgłoszeniem prosimy zapoznać się z regulaminem konkursu. Pytania związane z konkursem można kierować na adres Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. lub pod numerem telefonu 532 153 205.


1921 2021 Oberschlesien logo

Organizatorzy:

CBMN logo Pion OK   TSKN LOGO wersja pełna  LOGO DFK

We współpracy z:

30 lecie vdg rgb

 

Eksponaty poszukiwane!

Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce oraz Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej zwracają się z prośbą o przekazywanie wszelkich dokumentów, świadectw historii, obiektów i pamiątek dokumentujących sytuację ludności niemieckiej w Polsce, w celu wykorzystania ich przy tworzeniu wystawy stałej nowo powstającego Centrum Dokumentacyjno-Wystawienniczego Niemców w Polsce z siedzibą w Opolu. Wystawa będzie poświęcona historii, dziedzictwu, życiu codziennemu i teraźniejszości Niemców na terenie dzisiejszej Polski. Poszukujemy dokumentów urzędowych, korespondencji z władzami i korespondencji prywatnych, pamiętników, dzienników, fotografii, kronik, wycinków prasowych, filmów, przedmiotów życia codziennego, które dokumentują:

  • działalność mniejszości niemieckiej w II Rzeczypospolitej;
  • wypędzenia i wysiedlenia ludności niemieckiej z Polski w latach 1945–1947; represje wobec ludności niemieckiej (obozy), deportacje;
  • politykę narodowościową władz polskich, kościoła po 1945 roku oraz w kolejnych dekadach PRL-u (np. zwalczanie używania języka niemieckiego, zakaz nauki szkolnej, niedopuszczanie do powstawania organizacji mniejszości niemieckiej);
  • działalność kulturalną i społeczną Niemców na Dolnym Śląsku i Pomorzu, oficjalnie traktowanych jako grupa tzw. uznanych Niemców, system szkolnictwa niemieckojęzycznego;
  • kontakty z bliskimi w RFN i NRD, wizyty, przepływ informacji pomimo cenzury i kontroli;
  • akcję łączenia rodzin w latach 1956–1959;
  • migracje po 1971 roku;
  • pierwsze inicjatywy założenia niezależnych organizacji mniejszościowych po 1980 roku;
  • inicjatywy z lat 80. przed legalizacją organizacji;
  • działalność oficjalną w latach 80.;
  • przełom 1989 – mszę na Górze św. Anny, tzw. msza pojednania w Krzyżowej;
  • legalizację organizacji mniejszości niemieckiej;
    powstawanie pierwszych grup DFK, pierwszych inicjatyw, prasy, organizacji kulturalnych.

Wszystkie przekazane obiekty zostaną odpowiednio zabezpieczone oraz skatalogowane
w Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej, a wybrane wykorzystane na wystawie stałej, oraz opatrzone informacją o darczyńcy. Istnieje również możliwość przekazania obiektów w długoterminowy depozyt. Jeżeli chcą Państwo wesprzeć wystawę stałą Centrum Dokumentacyjno-Wystawienniczego Niemców w Polsce i przekazać w tym celu obiekty, prosimy o kontakt do 30.04.2021r. z p. Weroniką Wiese, p.o. kierownik Centrum Dokumentacyjno-Wystawienniczego Niemców w Polsce, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., tel. 517 448 045.

Delegaci Związku przyjęli ważne rezolucje

Podczas 51 Zjazdu Delegatów Związku Niemieckich Stowarzyszeń, który odbył się 9 października 2020 r. na Górze Św. Anny delegaci Związku podjęli bardzo ważne decyzje. Oprócz sprawozdania z działalności delegaci przyjęli trzy nowe organizacje w charakterze członka-kandydata na okres dwóch lat. Nowymi członkami Związku Niemieckich Stowarzyszeń zostali wybrani Związek Mniejszości Niemieckiej w Lęborku, Gdańska Mniejszość Niemiecka oraz Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej. W wyniku głosowania delegaci podjęli również decyzję o skreśleniu Związku Mniejszości Niemieckiej w Gdańsku z listy członków.

Ponadto delegaci przyjęli rezolucję z okazji 15-lecia ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz rezolucję w sprawie stanu niemieckiego dziedzictwa w Polsce, którego treść załączamy poniżej.

Rezolucja ws. 15 lecia ustawy o mniejszościach 1Rezolucja ws. 15 lecia ustawy o mniejszościach 2Rezolucja ws. stanu niemieckiego dziedzictwa w Polsce skonwertowany 1 1Rezolucja ws. stanu niemieckiego dziedzictwa w Polsce skonwertowany 1 2

  • Dział: VdG
Subskrybuj to źródło RSS